Farz Namazları aslında İki Rekat mıdır?

İslam alimlerinin büyük çoğunluğuna (icma) göre, mukimken (yolcu değilken) farz namazlar öğle, ikindi ve yatsı için 4, akşam için 3, sabah için 2 rekat kılınır. Kur’an-ı Kerim’de ve Sünnet’te namazların rekât sayıları bu şekilde belirlenmiştir. Seferilik (yolculuk) durumunda ise 4 rekatlık farzlar 2 rekat olarak kılınır. 

Konuya İlişkin Farklı Görüşler:

• Genel Kabul (İcma): Dört mezhebe göre namazın farzı sabah 2, öğle 4, ikindi 4, akşam 3, yatsı 4 rekattır.
• Farklı Görüş (Abdulaziz Bayındır vb.): Bazı araştırmacılar, Nisâ Suresi 101-102. ayetlere dayanarak, yolculukta namazın kısalması (kasr) durumunun aslında normal zamanı ifade ettiğini, dolayısıyla farzın 2 rekat olduğunu, 4 rekat kılmanın sonradan sünnet olarak eklendiğini savunmaktadır.
• Resmi Görüş (Diyanet): İslam hukukunun temel kaynaklarında, dört rekatlı farzların ancak seferilik durumunda iki rekata düşürülebileceği belirtilir. 

Özetle, yaygın dini uygulamada farzlar 3 veya 4 rekattır, ancak bazı akademik yorumlar 2 rekat olduğunu iddia etmektedir. 

---

Hz. Âişe (radıyallâhu anhâ) anlatıyor:

“Allah namazı (ilk defa) farz ettiği zaman iki rekât olarak farz etmişti. Sonra onu hazer için (dörde) tamamladı. Yolcu namazı ilk farz edildiği şekilde sabit tutuldu.” [Buhârî, Salât 1, Taksîru’s-Salât 5, Menâkıbu’l-Ensâr 47; Müslim, Salâtu’-Müsâfirîn 2, (685); Muvatta, Kasru’s-Salât 8, (1, 146); Ebû Dâvud, Salât 270, (1198); Nesâî, Salât 3, (1, 225).]

AÇIKLAMA:

1. Namaz farz edildiği zaman, bütün vakitler ikişer rekât olarak farz edilmiştir. Ahmed İbnu Hanbel’in bir rivayetinde akşam namazı istisna edilir ve onun üç rekât olarak farz edildiği belirtilir.

Buhârî’nin kaydettiği bir başka rivayette, namazların hicretten sonra dört rekâte çıkarıldığı belirtilir. Bu hususu İbnu Huzeyme, Beyhakî ve İbnu Hibbân tarafından tahriç edilmiş olan bir rivayette Hz. Âişe (r.anha) şöyle açar:

“Hazer ve sefer namazı (Mi’râc’ta) ikişer rekât olarak farz kılınmıştı. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) Medîne’ye gelip, itminan bulunca, hazer namazlarına ikişer rekât daha ilave edildi. Sadece sabah namazı, kıraatinin uzunluğu sebebiyle iki rekât olarak bırakıldı. Akşam namazı da eski hâli üzere üç rekât olarak bırakıldı, çünkü bu gündüzün vitridir.”

Namazlar bu şekilde dört rekâta çıkarıldıktan sonra:

“Yeryüzünde sefere çıktığınız zaman, eğer kâfirlerin size fenalık yapacağından endişe ederseniz, namazdan kısaltmanızda üzerinize bir vebal yoktur…” (Nisâ, 4/101)

âyeti nâzil olmuştur. İbnu’l-Esîr’in, Şerhu’l-Müsned’de kaydettiğine göre, namazın kısaltılması hadisesi hicretin dördüncü yılında teşri edilmiştir. Mamafih ilgili âyetin, hicretin ikinci yılında nâzil olduğu da söylenmiştir.

2. Hanefîler, sadedinde olduğumuz Hz. Âişe (r.anha) hadisini esas alarak, seferde namazın kasredilmesini ruhsat değil, azimet telakki etmiştir. Muhalifleri ve bu meyanda Şâfiîler yukarıda kaydettiğimiz âyeti esas alarak namazı seferde kasretmeyi (iki kılmayı) ruhsat telakki etmiştir.

(Prof. Dr. İbrahim Canan, Kütüb-i Sitte, h.no: 4-2333, 8/230)

Selam ve dua ile…
Sorularla İslamiyet

---

Farz Namazları İki Rekat mıdır? | AHMET KURUCAN

Farz namazları 2 rekât mıdır sorusu sıkça sorulur. Arapça kökenli ‘salah’ kelimesi genellikle ‘namaz’ olarak çevrilir. Ancak namaz sadece dua etmekten ibaret değildir. Bu ibadetin birçok farklı yönü bulunmaktadır. ‘Namaz kılmamıza gerek yoktur’ gibi genel bir yargıya varmak yerine, İslam dininin temel kaynaklarına başvurarak daha detaylı bilgi edinmek önemlidir…

---

Farz namazlarının rekat sayılarının ayetten veya hadislerden delilleri:

Namazın kılınış şekline dair Kur’an’da ayrıntılı bilgi verilmemekle birlikte çeşitli ayetlerde kıraat (Müzzemmil, 73/20), kıyam (Bakara, 2/238), ka‘de (Âl-i İmrân, 3/191), kıble (Bakara, 2/144), abdest (Mâide, 5/6), rükû ve secde (Hac, 22/77) gibi namazın bazı şartlarına ve rükünlerine işaret edilmiştir.

Ayrıca yolculukta ve düşman tehlikesinin bulunması hallerinde namazın nasıl kılınacağı hususuna yer verilmiştir. (Nisâ, 4/101-103)

Hz. Peygamber (asm), namazın İslâm’ın beş şartından biri (Buhârî, İmân, 1, 2; Müslim, İmân, 19-22) ve amellerin en faziletlisinin vaktinde kılınan namaz olduğunu (Buhârî, Tevhid, 48), kulun kıyamet günü ilk olarak namazdan hesaba çekileceğini (Ebû Dâvûd, Salât, 145; Tirmizî, Salât, 188) bildirmiş, yeni Müslüman olan birine her gün beş vakit namaz kılması gerektiğini söylemiştir. (Buhârî, İmân, 34; Müslim, İmân, 8, 10, 29, 31)

Namazların rekatları konusunda ise, açık bir ayet yoktur.

Farz namazların rekat sayısını sıralı şekilde ifade eden bir hadise rastlayamadık. Ancak sayıca az da olsa ayrı ayrı şekilde rekat sayılarını belirten hadisler vardır. Örneğin “Sabah namazı iki rekattır” (Ebu Davud, Salat, 1267) hadisinin yanı sıra Hz. Peygamber’in yatsı namazını dört rekat kıldığı ve öğle ve ikindi namazlarının ilk iki rekatının kıraatini son iki rekatından daha uzun tuttuğu yönündeki rivayetler bu namazların rekat sayısını ifade eder. (Taberani, Mucemü’l-Kebir, XIII, 104 h. no: 250; Ebu Davud, Salat, 804)

Farz namazlarının rekat sayısına dair rivayetlerin azlığının sebebi ise bu namazlar her gün cemaatle beş defa kılındığından, bütün Müslümanlar tarafından çok bilindiği için, bu konuda insanlar farzların rekat sayısı ile ilgili bilgileri aktarmaya ihtiyaç hissetmemiştir. Veya bizzat Hz. Peygamber (asm) bu rekat sayısını -fiili uygulamalarından dolayı- ayrıca belirtmeye ihtiyaç duymamış olabilir.

Bunun en büyük delili, Hz. Peygamber (asm)’in farz namazlarla birlikte kılınan nafile / sünnetler için rekatlarını belirtmiş olmasıdır.

Farzlar daha ehemmiyetli olmasına rağmen, onların değil de sünnetlerin rekat sayısının belirtilmesi, farzların herkes tarafından çok iyi bilindiğini, ayrıca bir bilgiye gerek olmadığını göstermektedir.

Buhari ve Müslim gibi en sahih hadis kaynaklarında yer alan rivayete göre, Peygamber Efendimiz (asm), “Benim nasıl namaz kıldığımı görüyorsanız siz de öyle kılın.” (bk. Neylu’l-Evtar, 1-2/472), “Namazı benden gördüğünüz gibi kılınız.” diyerek (Buhârî, Ezan, 18; Dârimî, Salât, 42) namazların rekat sayılarını ve kılınış şeklini uygulamalarıyla öğretip açıklamış, kendisine bu konuda soru soran bir kişiye, “İki gün bizimle kıl.” diyerek, onu uygulamalı olarak öğrenmeye yönlendirmiştir. (Müslim, Mesacid, 178; İbn Mâce, Mevakıtü’s-salât, 1; Nesâî, Mevâkıtü’s-salât, 7)

Bu hadis rivayetlerinin de gösterdiği gibi, her gün günde beş defa Resulullah ile birlikte namaz kılan sahabenin bu konuda yeteri kadar bilgi sahibi olduklarını göstermektedir.

Nafile / sünnet namazları böyle değildir. Bunların önemli bir kısmı evde eda ediliyordu. Bu sebeple bunların belirtilmesine ihtiyaç vardı ve bu ihtiyaca binaen nafilelerle ilgili bilgi veren birçok rivayetler de olmuştur.

Örneğin; Abdullah İbn Ömer şöyle demiştir:

“Ben Hz. Peygamber’le birlikte (aynı yerde) öğleden önce 2, öğleden sonra 2, akşam namazından sonra 2, yatsıdan sonra 2, sabah namazından önce 2 rekat namaz kıldım.” (Buhari, Teheccud, 25)

Sahabe efendilerimiz döneminden itibaren namaz ibadeti, bütün çeşitleriyle Hz. Peygamber (asm)’in uygulama ve açıklamalarına uygun şekilde, nesilden nesile dinî hayatın canlı bir parçası olarak intikal ettirilmiş, bütün Müslümanlar ve İslâm âlimleri namazın farz olduğu hususunda görüş birliği içinde olmuştur.

Bu sebeple fıkıh eserlerinde namazın farziyetinin kitap, sünnet ve icmâ delillerine dayandığı ve bu ibadetin en kuvvetli dinî vecîbelerden biri olduğu belirtilir.

Ayrıca hadis kaynaklarında yer alan Resûl-i Ekrem (asm)’in namazla ilgili fiilî, kavlî ve takrirî sünnetleri fakihler tarafından fıkıh metodolojisi çerçevesinde değerlendirilerek namazın çeşitleri, rek‘at sayıları, vücûb ve sıhhat şartları, rükünleri, kılınış biçimleri ve benzeri konular ayrıntılı şekilde incelenmiştir.

Fıkıh eserlerinde namazla ilgili konular, tahâret kısmından sonra ibadetlerin ilki olarak “kitâbü’s-salât” başlığı altında ele alınır.

Selam ve dua ile…
Sorularla İslamiyet