Bir insan haramlardan sakınsa, sevap da mı kazanır? Günahı terk eden, ibadet etmiş olur mu?

Fıkıh kaideleri: Haramdan kaçmanın sevabı, farzları yapmanın sevabından daha fazladır. Haramdan kaçmak, farzı yapmaktan önce gelir…

Soru Detayı

– Bir insan Allah korkusundan haramlardan sakınsa sadece günah işlemekten kurtulmuş mu olur yoksa sevap da mı kazanır?

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Haramı terketmek de farz olduğuna göre Allah emrettiği için bir haramı terkeden insan farz sevabı da kazanmış olur.

Takva, Allah’ın yasak ettiği şeylerden ve günahlardan sakınmaktır. Eski dönemlerde insanların ekserisi Allah’ın emir ve yasaklarına dikkat ediyor, günahların işlenip yaygınlaşmasına geçit vermiyorlardı. Bu da insanlar üstünde bir otokontrol sağlıyordu. Bu sebeple o dönemlerde revaçta olan, nafile ibadetlerdi.

Ama günümüzde dinsizlik ve felsefeden gelen bir düşünce cereyanı ile insanların ekserisi Allah’ın emir ve yasaklarına dikkat etmiyor ve günahlar serbest bir şekilde işlenip yaygınlık kazanmış bir vaziyettedir. Bu da insanlar üstünde otokontrol vazifesi gören içtimaî baskının yerini ve seyrini değiştirmiş, yönünü günahları işlemeye teşvik eder bir duruma çevirmiştir. Bu sebeple bu zaman şartları içinde günahlardan kaçmak, ibadet ve nafileleri yapmaktan önce geliyor. Bu zamanda bir günahtan kaçmak eski zamanda işlenen çok ibadetlerin yerini tutabilir.

Üstad Hazretleri bu hakikatten hareketle, bu zamanda amel-i salihin yerini takvanın aldığını ve takva içinde bir çeşit salih amelin olduğunu ifade edip, insanları takvaya teşvik ediyor. Zarardan korunmak, menfaati elde etmekten önce gelir, kaidesince takva bu zamanda salih amelin önüne geçmiş. Az bir takva, çok salih amelin yerini tutar bir vaziyete gelmiştir.

Mesela, bir günahı terk etmek vaciptir. Bir milyon sünnetin sevabı bir vacibin sevabına yetişmez, çünkü derece farkı var. Öyle ise bir günahı niyet ederek terk eden adam bir milyon sünnet sevabı kazanabilir. Eski zamanda bir gecede bin rekât nafile namaz kılanların sevabını, şimdi elimizden geldiği kadar günahları terk etmek ile elde edebiliyoruz. Böyle bir sevab imkânı Allah’ın, bu zamanın şartlarının ağırlığına bir mükâfatı, bir teşvik primi gibidir.

İslam’da ibadet ve yasaklar, hüküm bakımından sınıflandırılmıştır. Kur’an ise bu ibadet ve yasakların hüküm kuvvetine göre ya ceza veya mükâfat veriyor. Bu ceza ve mükâfat, çok açık olarak ayet ve hadislerde beyan edilmiştir.

Mesela, ibadetler; farz, vacip, sünnet, mübah; yasaklar ise haram, mekruh şeklinde sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Bu sınıflandırma Kur’an ve sünnetin her yerinde açık ve net bir şekilde ifade edilmiştir.

Fıkıh kaynaklarında “Mefsedeti def, menfaati celbten önce gelir” hükmü esastır. Yani önce haramı terk etmek, sonra sâlih amelleri işlemek gelir. Böyle olunca, haramların terkinde çok sevap işleniyor. Bir günahı terk etmek, Allah’ın kat’î bir emridir. Bu emri yerine getirdiğimizde farz işlemiş oluyoruz. Farzın da sünnetten üstün olduğu ispata lüzum kalmayacak derecede açık olması meseleye ışık tutar.

Şeriat kitaplarında; farzın vacibten, vacibin sünnetten daha sevablı ve daha faziletli olduğu hükmü zahir ve sarih bir hükümdür. Günahların terk edilmesi de farz olduğuna göre, bir günahın terk edilmesinde farz sevabının kazanılacağı çok açık olarak anlaşılır. Böyle olunca, “Bir günahı terk etmekteki sevab, milyonlar sünnetin sevabına mukabil gelir.”

Bu hususta fıkıh kaideleri meseleye ışık tutar. Bunlardan bazı misaller verelim:

* Bir sünnet ile bir mekruhu işlemek durumunda kalınırsa, mekruhu terk etmek gerekir. Yani mekruhtan kaçmak, sünneti yapmaktan önce gelir.

* Bir farzı işlemek haramı işlemek mecburiyetinde kalınırsa, farzı tehir etmek gerekir. Haramdan kaçmanın sevabı, farzları yapmanın sevabından daha fazladır.

* Emir ile yasak bir araya gelince, yasak olan şeyden kaçınılır. Çünkü haramdan kaçmak, farzı yapmaktan önce gelir.

Müçtehidlerin ekserisi, vacibi, farz manasında kullanmışlardır. Hanefi mezhebi’nin dışındaki diğer hak mezheplerde, hüküm bakımından vacib, farz manasında kullanılır. Üstad da Şafiî mezhebinden olduğu için, vacib mefhumunu farz manasında kullanmıştır. Böyle olunca, bir günahı terk etmek farzdır ve günahı terk edince de farz sevabı kazanılır.

Selam ve dua ile…
Sorularla İslamiyet

---

Günahı terk eden, ibadet etmiş olur mu?

bir haramı terk etmek farz olduğundan, haramı terk eden yani o haramı işlemeyen kimse, bir farz sevabı alacaktır. Çünkü haramı terk etmek de farz bir ibadettir, haramı işlemeyen farz sevabıyla mükâfatlandırılır.

Diğer taraftan, birçok hadis-i şerifte bir günahı terk etmenin büyük faziletleri olduğu ifade edilmiştir. Örneğin:

“Sen Allah’tan korkarak (yanlış) bir şeyi terk edersen, Allah sana ondan daha hayırlısını (dünyada veya ahirette) mutlaka ihsan eder!”(1)

Ayrıca, Resulullah (asm), bir kimsenin niyet edip kararlılık sergilediği olumlu düşüncelerinden dolayı sevap kazanabildiği hâlde olumsuz düşünceleri yüzünden günaha girmediğini şöyle ifade etmiştir:

“İzzet ve celâl sahibi Allah şöyle buyurdu:

‘Kulum iyi bir iş yapmaya niyet eder de yapmazsa ona bir iyilik (sevabı) yazarım. Ama onu yaparsa on kattan yedi yüz kata kadar iyilik (sevabı) yazarım. Eğer (kulum) bir kötülük yapmaya niyet eder de yapmazsa onu (bir günah olarak) yazmam. Fakat onu yaparsa ona bir kötülük (günahı) yazarım.’.”(2)

Başka bir rivayette Hz. Peygamber (asm), bu kutsî hadisi bildirdikten sonra, “Kim (Allah huzuruna) iyilikle gelirse ona getirdiğinin on katı vardır. Kim de kötülükle gelirse o sadece getirdiğinin dengiyle cezalandırılır. Onlar haksızlığa uğratılmazlar.”(3) ayetini okumuştur.(4)

Allah, kullarının amellerini yazmakla görevli meleklerine şöyle buyurur:

“Kulum bir kötülük yapmak istediğinde, onu eyleme dökene kadar yazmayın. Eğer onu işlerse o zaman onu aynen olduğu gibi yazın. Eğer onu benim için terk ederse, onun karşılığı olarak sevabını yazın…”(5)

Kötü düşüncenin eyleme dökülmediği sürece yazılmaması, onun günah olmadığını gösterir. Kötülüğü terk etmeye sevap yazılması ise elbette kulun bu kötülüğü işlemeye fırsat bulamaması, gücü yetmemesi ya da engellenmesi gibi durumlara değil, sırf Allah’ın hoşnutluğunu gözeterek, takva gereği aklından geçen kötülüğü fiiliyata dökmekten vazgeçmesi durumuna işaret etmektedir.

Görüldüğü gibi Yüce Allah’ın rahmeti ve kötülüğün engellenmesindeki teşviki bu hadiste açıkça ortaya çıkmaktadır.

Dipnotlar:

1) İbn Hanbel, Müsned, hno: 20739.
2) Müslim, Îmân, 204.
3) Enam, 6/160.
4) Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 6.
5) Buhârî, Tevhîd, 35.
6) Ebû Dâvûd, Sünnet, 15.

https://sorularlaislamiyet.com/gunahi-terk-eden-ibadet-etmis-olur-mu